Էլենորա Գուլյան «Հայաստանը նաև իմ Հայրենիքն է, Երևանը իմ քաղաքն է»

Էլենորա Ալեքսանդրի Գուլյանի աշխատանքային գրքույկում միայն երկու գրառում կա. ՀՀ Գիտությունների ակադեմիայի կենսաքիմիայի գիտահետազոտական ինստիտուտ և Առողջապահության նախարարության բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտ` այժմ Առողջապահության ազգային ինստիտուտ և մոտ 45 տարվա աշխատանքային ստաժ, վերջին 25 տարին` ազգային ինստիտում: 

Էլենորա Ալեքսանդրովնան ազգությամբ հույն է և, բնական է, որ մեր զրույցը հագեցված էր հիշողություններով: Ինչպես նա է ասում մենք` Հելլադայի զավակներս ևս վերապրել ենք և´ կոտորածը Թուրքիայում, և´ ռեպրեսիան Ռուսաստանում:

-Մայրս ծնվել է Տրապիզոնում: 15 թվականի հայերի եղեռնից հետո, 18-ին սկսվեցին հույների կոտորածը և երկրից վտարումը: Պապիս մորթեցին, ինչպես հատուկ է թուրքերին, տատս իր 6 մանկահասակ երեխաների հետ կարողանում է փախչել Ռուսաստան և տնավորվել Սոչիում, տուն են տալիս` մեկհարկի, կարողանում է մեծացնել իր 4 երեխաներին (երկուսը փոքր էին, հիվանդանում  մահանում են): Սոչիում կար հունական դպրոց և մայրս ու իր քույրերն ու եղբայրը սովորում են հունական դպրոցում: Նրանք մնում են Սոչիում մինչև 38 թվականը: 38-ին սկսեցին հույներին աքսորել, բոլոր տղամարդկանց, որպես ժողովրդի թշնամիներ, քշեցին Սիբիր, որտեղ էլ անհետ կորան: Հետագայում մորաքույրներս, ովքեր հունահպատակ էին, կարողացան վերադառնալ Հունաստան և մենք մոտ 35 տարի տեղեկություն չունեինք նրանցից: 

Ես ծնվել եմ Սոչիում: Մայրս խուսափեց ռեպրեսիայից շնորհիվ այն բանի, որ նա այդ ժամանակ սովորում էր Մոսկվայի տեքսիլագործության ինստիտուտում և ոչ ոք չգիտեր, որ նա հույն է: Ապրում էինք հանրակացարանում, որի շնորհիվ մայրս Ռուսաստանի քաղաքացիություն էր ստացել: Մորաքույրներիցս մեկը` Տաիսան, գալիս է Մոսկվա Հունաստանի դեսպանությունից իմանալու, թե երբ են իրենց հետևից նավ ուղարկելու: Մոսկվայում գտնում է մորս և խնդրում ցույց տալ դեսպանության տեղը: Հետագայում մայրս պատմում է, որ հեռվից հեռու ցույց է տվել դեսպանատան շենքը և արագ հեռացել: Սակայն միլիցիոները, ով հետևում էր շրջակայքը, անմիջապես նրան բռնում է` թե ինչ ես անում դեսպանատան մոտ և տանում Պետրովկա 38: Մայրս սկսվում է լաց լինել, ասել, որ ինքը սովորում է Մոսկվայում, տանը հարևանի մոտ է թողել կրծքի երեխային: Պահել են մինչև երեկո, երևի ստուգել, որ ճիշտ է ասում և բաց են թողել: Իսկ մորաքույրը կարծելով, որ քույրը վախեցած փախել է, հրաժարվել է իրենցից, չեն իմացել, որ նրան բռնել են, անմիջապես վերադառնում է Սոչի: Միայն 35 տարի անց, երբ հույները ռեաբիլիտացվեցին, մորաքույրներս սկսել են մեզ փնտրել և գտել են մորս: Մայրս ավարտում է ինստիտուտը և գործուղվում է Երևանի Շահումյաի անվան տեքստիլի ֆաբրիկա: Իմ և քրոջս հետ մայրս գալիս է Երևան: Դա 1944 թվականն էր: Պատերազմ էր, ռմբակոծումներ, մեր ինքնաթիռն անընդհատ իջնում ու բարձրանում էր, 5 օր տևեց մինչև հասանք Երևան: Ոչ ոք չունեինք, Կոնդում վարձով էինք ապրում, մայրս գիշեր-ցերեկ աշխատում էր, որ կարողանա տուն գնել: Ես արդեն 6 տարեկան էի, սկսեցի դպրոց հաճախել` Շևչենկոյի անվան դպրոցը: Քույրս էլ նույն դպրոցն սկսեց հաճախել: Երբ մեր դպրոցի տնօրենն ասաց, որ ով հայ չէ կարող է հայերենի դասերին չմասնակցել, ես ու քույրս լաց լինելով մտանք տնօրենի մոտ և խնդրեցինք, որ մեզ չհանեն, մենք ուզում ենք հայերեն սովորել: Եվ այդպես սովորեցինք հայերեն, որը հետագայում մեզ շատ օգնեց, նույնիսկ հունարենից լավ… 

Սա էր հույների մի տոհմի պատմությունը, ովքեր ծնվել են Թուրքիայում, գաղթել Ռուսաստան և տոհմի մի ճյուղը բնավորվել է Հայաստանում: 

Իսկ ինչո՞ւ ընտրեցիք բժշկի մասնագիտությունը:

-Ես շատ եմ մտածել ինչ դառնալ: Սիրում եմ մարդկանց օգնել, որևէ բանով օգտակար լինել: Եվ գնացի բժշկական ինստիտուտ, բուժական ֆակուլտետ: 

1962-ին Էլենորա Ալեքսանդրովնան ավարտում է ինստիտուտը, արդեն ամուսնացել էր և տղա ուներ: Առողջապահության նախարարությունում իմանալով, որ նա համաձայն է գիտությամբ զբաղվել, գործուղում են Գիտությունների ակադեմիա և առաջինը հանդիպում է ակադեմիայի փոխնախագահ Հրաչյա Բունիաթյանի հետ, ով էլ առաջարկում է աշխատել բիոքիմիայի ինստիտուտում նախ որպես ավագ լաբորանտ, ավագ գիտաշխատող, այնուհետև գիտական խմբի ղեկավար, իսկ 1968 թվականին մեծ հաջողությամբ պաշտպանում է բավական բարդ թեմայով «Գամմա-ամինայուղային թթվի ազդեցությունն ամինաթթուների և ածխաջրերի նյութափոխանակության որոշ պարագաների վրա», թեկնածուական ատենախոսությունը`  ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Հ.Բունյաթյանի ղեկավարությամբ:

- Շատ էի սիրում իմ աշխատանքը, սակայն քիմիական նյութերից ինձ մոտ ալերգիա էր առաջանում և ստիպված թողեցի ինձ համար շատ հարազատ դարձած կոլեկտիվը, 20 տարի աշխատելուց հետո:

Իմանալով, որ բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտում/այն ժամանակավա լրիվ անունը/ ավագ գիտաշխատողի թափուր հաստիք կա, դիմեցի այն ժամանակվա ռեկտոր Սուրեն Ավդալբեկյանին և նա ընդունեց ինձ, առավել ևս իմանալով որ ավարտել եմ բժշկականը, ռուսական բաժինը, այն ժամանակ ինստիտուտը միութենական էր և ռուսերենի իմացությունը կարևոր էր, ինձ ընդունեց:

Էլենորա Ալեքսանդրովնա կրկին գիտության ոլորում է, սակայն արդեն որպես կազմակերպիչ, նա գիտության կազմակերպչական բաժնի վարիչն է, ինչպես նաև հասարակական հիմունքներով կատարում է գիտական քարտուղարի պարտականությունները: Հիանալի տիրապետելով գիտական կոչում ստանալու համար փաստաթղթերի հավաքագրման  ամբողջ գործընթացին` նա 25 տարիների ընթացքում սիրով և մեծ պատասխանատվությամբ ու պատրաստակամությամբ հարյուրավոր երիտասարդների է օգնել պաշտպանելու թեկնածուական թեզերը, տասնյակ դոկտորների է աջակցել նախապատրաստական աշխատանքներում: Նրա բոլոր ասպիրանտներն ու հայցվորները այսօր էլ, ովքեր հանրապետության ճանաչված մասնագետներ են, որտեղ էլ որ հանդիպեն իրենց անմոռանալի Էլյա Ալեքսանդրովնային սիրով և ջերմությամբ են ընդունում նրան:

- Սիրում եմ մարդկանց, սիրում եմ լինել մարդկանց շրջապատում, խուսափում եմ մենակությունից: Երբեք չեմ հրաժարվում ներկա լինել տարբեր միջոցառումներին` լինի դա հունական համայնքի կողմից կազմակերպված, թե իմ ընկերների: Սիրում եմ երաժշտություն, թատրոն: Ես ունեմ Հունաստանում բնակության իրավունք, միշտ էլ մեզ ասում էին մնացեք Հունաստանում, բայց մենք` և´ մայրիկս, և´ ես վերադառնում էինք Հայաստան: Մայրս շատ շնորհակալ էր հայերից իրենց ջերմ վերաբերմունքի համար և միշտ ասում էր, որ ինքը ապրում է իր երկրորդ Հայրենիքում: Մենք երբեք Հայաստանում չենք զգացել մեզ որպես ազգային փոքրամասնություն: Վերջիվերջո Հայաստան նաև իմ Հայրենիքն է, Երևանը իմ քաղաքն է: 

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ