ԱԼԻՆԱ ՔՈՒՇԿՅԱՆ. Բուժքույրը պետք է լինի համակարգող, խնամող, կրթող և բուժող

Մեր հյուրն է ՀՀ ԱՆ Երևանի հայ-ամերիկյան «Էրեբունի» պետական բժշկական քոլեջի տնօրեն, ԵՊԲՀ Քույրական գործի կազմակերպման ամբիոնի վարիչ բ.գ.դ. Ալինա Մաքսիմի Քուշկյանը:

–    Տիկին Քուշկյան, ինչպիսի՞ն է բուժքույրական ծառայության իրավիճակը Հայաստանում, ի՞նչ խնդիրներ կան:

–    Ի պատիվ հայ բուժքույրերի, պետք է ասել, որ ընդհանուր ծառայության մակարդակը վատ չէ: Սակայն սա ցուցանիշ չէ մեզ համար, դեռևս արտասահմանյան չափանիշների հետ համեմատվել մենք չենք կարող: Դրա համար մի քանի պատճառներ կան: Այս մասով թերի են իրավական, օրենսդրական դաշտերը, աշխատանքային պայմանները, կրթական մակարդակը: Եթե ուզում ենք ծառայությունները հասցնել բարձր որակի, առաջին հերթին պետք է մտածենք բարձր, որակյալ կրթություն ապահովելու մասին: Եթե ուզում ենք քայլել ամբողջ աշխարհի հետ հավասար քայլերով, ապա այս բնագավառում ևս պետք է կիրառվեն եվրոպական չափորոշիչները: Բուժքույրը պետք է կարողանա տարբեր իրավիճակներում շատ արագ կողմորոշվել և կատարել այս կամ այն գործողությունը: Դրա համար ուսումնական գործընթացը պետք է այնպես կազմակերպել, որպեսզի բուժքույրերը կարողանան ձեռք բերել անհրաժեշտ ունակություներ պրակտիկ աշխատանքներ կատարելու համար: Սակայն նման գործընթաց ապահովելու համար անհրաժեշտ են գործնական չափորոշիչներ, որոնք մեզ մոտ դեռևս գոյություն չունեն: Արդյունքում`հնարավոր չէ ճիշտ գնահատական տալ բուժքրոջ կատարած ծառայությանը:

–    Ամբողջ աշխարհում բուժքույրական ծառայության ներկայիս վիճակը ի՞նչ մակարդակի վրա է:

–    Տարիներ շարունակ բուժքույրությունը դիտվել է որպես երկրորդական մասնագիտություն: Այսօր վստահաբար պետք է ասել, որ աշխարհում վերանայվել է այս մոտեցումը, և բուժքույրությունն այսօր շատ կարևոր մասնագիտություն է համարվում ամբողջ աշխարհում: Հուսով եմ մեր երկրում էլ կընդունի բուժքույրական գործի կարևորության փաստը։ Այն մտածելակերպը, որ բուժքույրը միայն ենթակա է, պետք է փոխվի մեր երկրում:

–    Ի՞նչ է արվում եվրոպական չափանիշներին հասնելու համար: 

–    Դրա համար նախևառաջ պետք է, որ մեր չափորոշիչները ևս համապատասխան լինեն եվրոպականին: Առաջին հերթին բուժքույրերին պետք է ապահովենք գիտելինքերի անհրաժեշտ ծավալով, պրակտիկայի հնարավորություն տանք, խթանենք բուժքույրական գործի ունակությունների զարգացմանը թե՛ քոլեջներում, թե՛ հետագայում նաև հիվանդանոցներում, պոլիկլինիկաներում և լաբորատորիաներում: Մեզ մոտ` Հայաստանում, բուժքույրը չի ստանում բարձրագույն կրթություն, չի կարողանում ապահովել իր մասնագիտական շարունակական զարգացումը,  ինչը ոլորտի առաջնային խնդիրներից է: Մենք չենք կարող և իրավունք չունենք ետ մնալ այս  ոլորտում արդի զարգացումներից, որոնք տեղի են ունենում ամբողջ աշխարհում:

–    Իսկ ի՞նչ փոփոխություն է սպասվում ոլորտում առաջիկայում:

–    Կարծում եմ շուտով կընդունվի առողջապահության վերաբերյալ օրենքը, որի մեջ կներառվեն միջին բուժծառայության մասին կետեր, ըստ որոնց կվերանայվեն բուժքույրերի կրթական գործընթացի և նրանց աշխատանքային պայմանները:

–    Աշխատանքային ի՞նչ պայմանների մասին է խոսքը:

–    Բուժքույրերն աշխատում են գերծանրաբեռնված: Պետք է վերանայվեն նրանց աշխատանքային ժամերը: Երբ բուժքույրը երկարատև հերթապահում է,  բնականաբար, հոգնում է, առաջանում է օրգանիզմի հյուծվածություն: Եթե աշխատանքի առաջին ժամերին բուժքույրը շատ զգոն է, կատարում է որակյալ աշխատանք, ապա հերթապահության վերջին ժամերին կորցնում է որակ ապահովող աշխատունակությունը, արդյունքում տուժում է և´ հիվանդը, և´ բուժքույրը: Այս խնդրի շուրջ բազմաթիվ հետազոտություններ են կատարվել, ինչի արդյունքում արտասահմանյան մի շարք երկրներում վերանայվել են բուժքույրերի աշխատանքային պայմանները:

–    Սեպտեմբերի 18-20-ը Հայաստանի II միջազգային բուժքույրական համագումարն է, սա նշանակո՞ւմ է, որ այն շարունակական բնույթ կկրի:

–    Հաշվի առնելով, որ սա արդեն երկրորդ համագումարն է, պետք  է ասել, որ արդեն շարունակական բնույթ ունի:  Եթե նախորդ համագումարի հետ համեմատենք գրանցված մասնակիցների թիվը, կտեսնենք, որ հետաքրքրությունը է´լ ավելի է մեծացել, մասնակիցները կրկնապատկվել են: Սա եզակի հնարավորություն է Հայաստանի բուժքույրերի և հատկապես հեռավոր տարածաշրջաներում, նաև Արցախում աշխատող բուժքույրերի համար: Այս համագումարը նոր մոտեցում է  բուժքույրական գործում:

–    Ինչի՞ն էր նվիրված 1-ին համագումարը, և ի՞նչ նպատակներ էր հետապնդում, ի՞նչ արձագանքներ ու ձեռքբերումներ եղան:

–    Մեր նպատակն էր համախմբել Հայաստանի և տարբեր երկրներից ժամանած  բուժքույրերին և ներգրավել գլոբալ բուժքույրության հանրության մեջ: Համագումարը փորձի փոխանակման լայն հնարավորություն է ընձեռում բուժքույրերին: Առաջին համագումարին մասնակցեցին տարբեր միջազգային բուժքույրական ասոցիացիաների նախագահներ, ովքեր պատմեցին, թե ինչպես և ինչ ճանապարհով է իրենց երկրում տեղի ունեցել ոլորտի զարգացումը և այլն: Մեր կողմից նույնպես ներկայացվեց ոլորտում ձեռքբերումներն ու փորձը: Համագումարի վերջում ստորագրեցինք փաստաթուղթ` ներկայացնելու կառավարությանը, որով առաջարկվում էր բարձրացնել բուժքույրական կրթությունը մինչև բակալավրի աստիճան: Մեր բուժքույրերին կարողացանք ապացուցել, որ իրենք նույնպես կարող են խորանալ իրենց մասնագիտության մեջ, հասնել գիտական  աստիճանների, լինել առաջնորդներ, կատարել հետազոտական աշխատանք:

–    Ո՞րն է II համագումարի նպատակը, մանրամասնեք, խնդրեմ, համագումարի առջև դրված խնդիրների մասին:

–    Եթե առաջին համագումարում շեշտը դրված էր բուժքույր-առաջնորդների վրա, ապա այս անգամ ուշադրության կենտրոնում կլինի գործնական հմտությունների զարգացման հարցը: Կխոսվի նորագույն նվաճումների, ոլորտում տեղի ունեցած հսկայական փոփոխությունների մասին:

–    Ի՞նչ կտա բուժքրոջն այս համագումարը:

–    Պետք է փորձենք բարձրացնել բուժքույրության մակարդակը, ինչը բնականաբար կախված է գիտելիքներից և պրակտիկ փորձից:  Այսպիսի համագումարները հնարավորություն են տալիս խորը գիտելիքներ ստանալ ոլորտի վերաբերյալ, բարձրացնել բուժքրոջ գիտական մակարդակը, իրազեկ լինել արտասահմանյան երկրների փորձին: Մեզ համար շատ կարևոր է փորձի փոխանակումը, նորագույն չափորոշիչների ներմուծումը մեր աշխատելաոճի մեջ, որ, ի վերջո, բուժքույրն էլ կարող է պրոֆեսորի կոչում ստանալ։

Բուժքույրը պետք է հասնի այն մակարդակին, որ ո´չ միայն կատարող լինի, այլև կանխարգելող, խնամք ապահովող, կրթող և բուժող:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ