Բուժաշխատողի օրվա առիթով. «Բժիշկ մասնագետի տեսակը» շարքից՝ հանդիպում պլաստիկ վիրաբույժ, բ.գ.թ., դոցենտ Գևորգ Յաղջյանի հետ

– Բժշկության ոլորտում Ձեզ կարելի է տեսնել ամենատարբեր կազմակերպչական աշխատանքներում: Ձեր մասնագիտական բարձր որակներից բացի, հիացմունքի է արժանի նաև այդ կազմակերպչական ջիղը… Բժշկի համար դա ցանկալի՞ որակ եք համարում:

– Կարծում եմ կազմակերպչական ջիղը մարդու մեջ լինում է՝ անկախ ոլորտից: Առաջնորդի հատկանիշները միշտ են նկատվել իմ մեջ, իմ տեսակին դա բնորոշ է. լիդեր եմ եղել և՛ դպրոցում, և՛ համալսարանում, և՛ առաջնորդել եմ շատ փոփոխություններ կրթական համակարգում: Լիդերը միշտ տարբերվում է մյուսներից: Խմբում անպայման առանձնանում է մեկը, ով ուրիշ մարդկանց համար որոշում է կայացնում, կազմակերպում, տալիս լուծումներ, և մարդիկ շարժվում են՝ ըստ դրա: Կարծում եմ դա մեր ընտանիքի հատկանիշներից է. եղբայրս էլ է այդպիսին: Հավանաբար դա է պատճառը, որ ընտրությունն ինձ վրա կանգնեց, երբ փնտրում էին Հայաստանի ազգային մրցունակության հիմնադրամի առողջապահության ծրագրերի ղեկավար:

– Բժիշկների շրջանում կազմակերպչական աշխատանքն ունի՞ առանձնահատկություններ:

– Չեմ կարծում, որ շատ ակնհայտ առանձնահատկություններ կան, պարզապես օրենքներ կան… Կա գիտություն, որը կոչվում է առաջնորդություն (leadership), և եթե ունես համապատասխան ունակություններ, ձեռք բերելով ավելի շատ գիտելիք, կարողանում ես շատ բաների հասնել: Եթե անկեղծանամ, առաջնորդության բավականին շատ կուրսեր եմ անցել՝ լինելով ԱՄՆ-ում, աշխատելով արտասահմանյան տարբեր հիվանդանոցներում. բժշկական ոլորտում նույնպես կազմակերպվում են նման կուրսեր, որտեղ կարելի է ձեռք բերել մարդկանց հետ հարաբերվելու շատ ու շատ գործիքներ:

– Ձեզ ինչպե՞ս կբնորոշեք բժշկության ոլորտում՝ ո՞վ եք Դուք:

– Ես բժիշկ եմ, ով մեծ ուշադրություն է դարձնում կրթությանը, ով հավատում և նպաստում է կրթությանը: Կարող եմ ավելին ասել՝ լավ բժիշկ եմ (ժպտում է), քանի որ շատ սիրում եմ պացիենտի հետ աշխատանքը, կլինիկական ասպարեզում ակտիվ եմ: Բժիշկ լինելով հանդերձ՝ փորձում եմ իմ գործունեության բոլոր փուլերում նաև սովորեցնել մարդկանց: Օրդինատորների հետ աշխատելն ինձ համար մեծագույն հաճույք է: Մարդիկ կան՝ էքստրեմալ սպորտից են հաճույք ստանում, ես՝ վիրահատարանում կամ լսարանում մարդկանց սովորեցնելիս:

– Ձեր խոսքերն ինձ հիշեցրեցին Դալայ Լամային, ով ասում է, որ մարդը կարող է անմահանալ միայն սովորեցնելով…

– Լիովին համամիտ եմ: Ի վերջո, մոտավորապես յոթանասուն-ութսուն տարեկանում ավարտելու ես գործդ, բայց կլինեն բժիշկներ, ում փոխանցված գիտելիքների շնորհիվ գործը կշարունակվի: Անկախ այն բանից՝ ինչի ես հասել, ամենափոքրն անգամ, որը կարողանաս փոխանցել քո անձնական փորձից, շարունակում է կյանք ունենալ, ապրում է: Չեմ ընդունում այն փաստը, երբ չեն սովորեցնում՝ կարծելով, որ դրանով ստեղծում են մրցակիցներ: Իսկապես, Հայաստանը փոքր է, և եթե ակտիվորեն սովորեցնես մի քանի բժշկի, նրանք երեք-չորս տարի անց դառնալու են քո մրցակիցները՝ նվաճելով հեղինակություն և, գուցե ավելին, տիրապետելով ավելի նոր սարքերի: Բայց, եթե նույնիսկ այդպես է, չի նշանակում, որ պետք է թողնես՝ մեռնի գիտելիքը, չսովորեցնես…

– Որպես բժիշկ՝ ընտրել եք ամենաէսթետիկ ոլորտը՝ պլաստիկ վիրաբուժությունը: Ինչպե՞ս և ինչո՞ւ:

– Դպրոցում շատ հետաքրքրված էի կենսաբանությամբ, գենետիկայով, հաղթել էի մի շարք օլիմպիադաներում: Բոլորը մտածում էին՝ դառնալու եմ կենսաբան: Սակայն ընտանիքում ունեինք բժիշկ՝ քեռիս, ով մանկաբույժ էր և նրա օրինակն անընդհատ աչքիս առջև էր, ու ինձ դուր էր գալիս: Դրան զուգընթաց բժշկի մասին մի բազմասերիալ կինոնկար էր ցուցադրվում, որից շատ տպավորված էի: Այսպես, հանգամանքները գումարվեցին, և որոշեցի ընդունվել բժշկական համալսարան: Համալսարանում լավ եմ սովորել, չկարևորելով, իհարկե, գնահատականները, պարզապես հեշտ էր ստացվում: Չորրորդ կուրսում սկսեցի աշխատել Վիրաբուժության համամիութենական կենտրոնում (ներկայիս Միքայելյան վիրաբուժության ինստիտուտը)՝ որպես ֆելդշեր, քանի որ միայն համալսարանում ստացած գիտելիքներով լավ բժիշկ դառնալ չես կարող: Ամենածանր բաժանմունքում էի աշխատում՝ վերակենդանացման, որտեղ հերթապահությունների շնորհիվ մեծ փորձ բերեցի: Հետագայում դա օգնեց ինձ՝ չվախենալ հիվանդից: Հիմա, որտեղ էլ հանդիպեմ հիվանդի, կարող եմ օգնություն ցույց տալ: Նման դեպքեր շատ են պատահել, երբ անսպասելի իրավիճակը հանկարծակիի է բերում, և ուժերի վրա վստահ լինելն ավելի քան կարևորվում է՝ հիվանդին օգնություն ցուցաբերելու, երբեմն ուղղակի կյանքը փրկելու: Կարծում եմ՝ յուրաքանչյուր ուսանողի համար շատ կարևոր է բուժքույր, ֆելդշեր աշխատելը: Աշխատելու տարիներին հանդիպեցի բժիշկ Արտավազդ Սահակյանին. երկրաշարժին հաջորդող ծանր տարիներն էին, հետո Արցախյան պատերազմը… Շատ բարդ վիրահատություններ էր իրականացնում: Նա իմ առաջին ուսուցիչը դարձավ, ով պլաստիկ վիրաբուժության ասպարեզում է, և նա էլ իմ մեջ միկրովիրաբուժության հանդեպ հետաքրքրություն արթնացրեց:

– Ինչպե՞ս է սովորաբար անցնում Ձեր՝ բժշկի օրը:

– Միշտ փորձել եմ կազմակերպել օրս: Նախկինում դա ընդունված չէր, ասենք, որոշում կայացվեր, որ, օրինակ, այսօր քեզ համար պացիենտի հետ խորհրդատվության օր է, և ուրիշ ոչնչով չես զբաղվելու… Ձգտել եմ միշտ օրերս կանոնակարգել: Կան օրեր, որ վիրահատարանում եմ անցկացնում, օրեր, որ հերթապահում եմ և այլն… Կարծում եմ՝ լավ մասնագետ լինելու գլխավոր պայմանը պրակտիկ աշխատանքից չհեռանալն է, որին փորձել եմ հավատարիմ մնալ:

– Բժիշկ լինելու ճակատագիրը…

– Ամենակարևորը մարդասիրությունն է: Պետք է սիրես մարդկանց, փորձես օգնել, երբեք պացիենտին չդիտարկես որպես քո հավակնությունների բավարարման միջոցի: Օրդինատորների խմբերում աշխատելիս հստակ երևում է՝ ով կդառնա լավ բժիշկ, ով կարիքի դեպքում չի տարբերակի՝ որն է իր, որն է բուժքրոջ պարտավորությունը: Մարդասիրություն, կարեկցանք… Ինչու ոչ, նաև ինքանսեր լինել, որը կստիպի միշտ ձգտել նոր գիտելիքի, նոր փորձի, ինչին դեռ չի հասել ուրիշը, իսկ հետո՝ փորձել սովորեցնել…

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ