«Բժիշկ մասնագետի տեսակը» շարքից՝ հանդիպում «Նորք Մարաշ» բժշկական կենտրոնի սրտի վիրաբույժ Արա Անանյանի հետ

Սիրված վիրաբույժն այսօր «Նորք Մարաշ» բժշկական կենտրոնում շարունակում է իր նվիրումը բժշկությանը: «Մեդ Պրակտիկ»-ի հետ զրույցում բժիշկն անկեղծացավ՝ նշելով, որ, ճիշտ է, կյանքն իր համար հստակորեն սահմանազատվում է դժբախտ պատահարով, սակայն որպես մարդ իր տեսակը չի փոխվել…

–   Ի՞նչ է բժշկի մասնագիտությունը Ձեզ համար: Եղե՞լ է պահ, որ զղջացել եք այս ընտրության համար:

–   Կարծում եմ՝ միակ մասնագիտությունն է, որ կարող էի ընտրել, և նորից կընտրեի այն, եթե ևս մեկ հնարավորություն լիներ ապրելու: Ի սկզբանե չգիտեմ, թե ինչպես եղավ ընտրությունը… Ես այն ընտրեցի դեռևս դպրոցական տարիներին՝ բացարձակապես առանց ճանաչելու, առանց հասկանալու՝ ինչ է: Հետագայում, մտնելով այդ իրականություն, ապրելով բժշկի կյանքով, երջանկություն զգացի, որ չեմ սխալվել: Ինձ համար ամենալավ մասնագիտությունը բժշկությունն է: Հետաքրքիր է, որ ի սկզբանե բժշկությունն ինձ համար եղել է վիրաբուժության ենթատեքստում: Իմ ընկերները նույնիսկ հիշում են, որ ժամանակին բժշկական համալսարան ընդունվելու նպատակս սրտի վիրաբույժ դառնալն էր, այլ ընտրության մասին լսել անգամ չէի ուզում:

–   Շատ-շատերն այդպես՝ ներքին մղումով ընտրում են բժշկի մասնագիտությունը, բայց կանգ են առնում, երբ բացվում են դժվարությունների դռները… Ի՞նչ խորհուրդ կտաք կես ճանապարհին գտնվող երիտասարդներին, ովքեր չեն կողմնորոշվում՝ առա՞ջ, թե՞ հետ քայլ անելու ժամանակն է:

–   Ինձ համար ճիշտ տարբերակն այն է, որ եթե որևէ մեկը, ընտրելով բժշկի մասնագիտությունը, հետո կանգ է առել ու մտածել, ուրեմն պետք է հետ գնա… Դժվարություններ, իհարկե, լինում են, սակայն, եթե մարդն ընտրում է մի մասնագիտություն, որի հիմքում այլ մարդկանց հոգսերով ապրելն է և հաճախ է կանգ առնում ու մտածում ընտրության ճիշտ-սխալ լինելու մասին, խորհուրդ կտամ հետ կանգնել՝ տեղ տալով նրանց, ում համար ընտրությունը միանշանակ է…

–   Ո՞րն է բժիշկ լինելու ամենալուրջ դժվարությունը…

–   Պարզապես պետք է աշխատել, կյանքը նվիրել այդ մասնագիտությամբ ապրելուն: Իմ կարծիքով՝ հատկապես դժվար է այն, որ դու անընդհատ տեսնում ես առողջական խնդիրներ ունեցող մարդկանց…  Ճիշտ է, ընդունված է ասել, որ բժիշկները սառնասիրտ են դառնում, չոր… Իրականում ամենադժվարը հենց ամեն հիվանդի հետ նրա առողջական խնդիրները հաղթահարելն է. օրդ ապրում ես այլ մարդկանց առողջական խնդիրներով:

–   Սրտաբանը սրտաբան է նաև բառի փոխաբերակա՞ն իմաստով…

–   Ո՛չ ավելի, քան այլ մասնագիտական ոլորտն ընտրած բժիշկները: Սրտաբանը պարզապես սրտային խնդիրներով է զբաղվում, սակայն որպես բժիշկ՝ այդ հարցում չկա տարբերակում: Բոլոր բժիշկները՝ բառի փոխաբերական իմաստով, հիվանդի համար սրտաբան պետք է լինեն:

–   Օրական քանի՞ ժամ եք աշխատում որպես բժիշկ:

–   Իմ պարագան մի քիչ տարբեր է, քանի որ ունեմ ֆիզիկական սահմանափակում: Բայց, առհասարակ, բժիշկը երբեք չի հաշվում, թե քանի ժամ է աշխատում: Նա աշխատում է այնքան, որքան անհրաժեշտ է, որքան պահանջվում է լինել հիվանդների կողքին:

–   Անդրադառնանք Ձեր պարագային, որի մասին նշեցիք… Եղավ պահ, երբ Ձեզ շրջապատող բոլոր մարդիկ ունեին մեծ մտահոգություն՝ Ձեր կյանքը, Ձեր առողջականը…  Ինչպե՞ս հաղթահարեցիք այդ օրերը:

–   Բարդ  հարց է… Ցանկացած մարդ, ով հայտնվում է նման իրավիճակում, անցնում է մտահոգությունների, սթրեսների բավականին բարդ ճանապարհ: Ֆիզիկական ակտիվության սահմանափակումն իսկապես խանգարում է, այլ ուղղությամբ տանում… Շատ դժվար էր ինձ համար. ես նույնիսկ հիշել չեմ ուզում: Մեկ բան կարող եմ ասել. այդ իրավիճակից դուրս գալու համար շատ կարևոր գործոն է, որ քո կողքին  լինեն մարդիկ: Առաջին իսկ պահից, երբ կատարվածից հետո գիտակցության եկա, զգացի, որ իմ կողքին մարդիկ կան, ովքեր ամեն վայրկյան պատրաստ են օգնելու նախ՝ ողջ մնալու ու ոտքի կանգնելու, ապա՝ մնալու իմ մասնագիտության, բժշկության հետ: Մասնագիտական կյանքս շարունակելու հարցում շատ մեծ է իմ հարազատ հիվանդանոցի՝ «Նորք Մարաշ» բժշկական կենտրոնի դերը: «Նորք Մարաշ»-ի բոլոր աշխատակիցներն արել են ամեն ինչ, որ շարունակեմ աշխատել  հիվանդանոցում, մնամ բժշկության մեջ…

–   Հոգեբանորեն պատրա՞ստ էիք վերադառնալուն:

–   Բժշկությանը վերադառնալը դժվար փուլ էր: Ինձնով մտահոգված մարդիկ մտածում էին, որ, իհարկե, պետք է աշխատեմ, քանի որ ճանաչելով ինձ՝ գիտեին, չեմ կարող ընդունել ֆիզիկական սահմանափակում ունեցող անձի կարգավիճակն ու նստել տանը: Բոլոր իմ ընկերներն ու հարազատներն աշխատանք էին փնտրում ինձ համար, դիմում տարբեր ընկերությունների: Իմ մասագիտությամբ աշխատելը՝ ֆիզիկական սահմանափակման պարագայում, ֆանտաստիկա էր թվում: Սակայն ինձ համար նաև պարզ էր մի բան՝ այլ ոլորտում պարզապես չեմ կարողանա… կընկճվեմ ու դուրս կգամ: Ճիշտ է՝ հիվանդանոցում գտնվելը և վիրահատություն չանելն էլ սթրես է, բայց, միևնույն է, բժշկությունն է իմս:

Քսան տարի աշխատած լինելով այս ոլորտում՝ գիտեի, որ հենց այստեղ կարող է լինել իմ ինքնաիրացումը, և իմ գործընկերներն ինձ համար գտան այն անկյունը, որտեղ կարող եմ օգտակար լինել…

–   Վիրահատելը շարունակու՞մ է մնալ ֆանտաստիկա…

–   Իհարկե, ո'չ: Փորձեր անում եմ, որ ընդգրկվեմ վիրահատարանում: Ինքնուրույն վիրահատություններ անելու մասին առայժմ խոսք չկա, բայց մասնակցում եմ, օգնում վիրահատող խմբին: Իմ առջև նպատակ եմ դրել, հուսով եմ կստացվի: Համենայն դեպս, ինչքան հնարավոր է, կմոտենանք դրան:

–   Ձեր կյանքում եղել է պահ, երբ հայտնվել եք պացիենտի ռեալ կարգավիճակում: Սեփական օրինակով զգացե՞լ եք, թե ինչ է նա ակնկալում բժշկից ու շրջապատից:

–   Լուրջ շրջան եմ անցկացրել այդ կարգավիճակում: Ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել բոլոր այն բժիշկներին, առհասարակ՝ բուժանձնակազմին, ովքեր մասնակցել են իմ առողջության վերականգնմանը: Երբ պառկած ես հիվանդի կարգավիճակում, իհարկե, շատ բաներ ես նկատում, որ որպես բժիշկ չես տեսնում…Իմ նկատածի վերաբերյալ զրուցել եմ գործընկերներիս հետ, հատկապես՝ բոլոր այն հոգեբանական նրբությունների շուրջ, որ կարող են ազդել հիվանդի վրա: Հետաքրքիր է՝ բժիշկ լինելով հանդերձ, հայտնվել հիվանդի կարգավիճակում: Դա բոլորովին այլ փիլիսոփայություն է: Ճանաչելով բժշկական ողջ խոհանոցը, հայտնվում ես նրա մյուս՝ պացիենտի կողմում, պացիենտի աչքերով: Կարող եմ հպարտանալ. հիասթափվելու առիթներ չեմ ունեցել:

–   Կարծում եմ՝ Ձեր պացիենտների համար տոկունության օրինակ եք…  Զգացե՞լ եք նման բան:

–   Անկեղծանամ. ո՛չ միայն պացիենտների, այլև, առհասարակ, շփումների ժամանակ նկատել եմ նման բան: Զգացել եմ. որևէ միջավայրում իմ հայտնվելը ինչ-որ բան փոխում է մարդկանց մոտեցումներում: Նկատում եմ՝ եռանդ, հավատ եմ տալիս մարդկանց: Ականջի ծայրով նաև լսել եմ, երբ պացիենտիս հարազատն ինձ է օրինակ բերել նրա համար…  Եթե իմ այս վիճակն օգուտ կտա որևէ հիվանդի, կոգեշնչի, ես անգամ դրա համար եմ ուրախ: Ես անում եմ պարզապես իմ գործը, որը երբեմն նաև նմանատիպ անուղղակի ազդեցություններ է ունենում: Խոսքը միայն իմ օրինակի մասին չէ: Երբ կողքիդ տեսնում ես չընկճվող, առաջ գնացող մեկին, ոգևորիչ է…

Սրտաբան Արա Անանյանի համար 2012 թվականի մայիսի 12-ը սահմանաբաժան դարձավ հին ու նոր կյանքի միջև: Ավտովթարը, որին զոհ գնացին նրա երեք ընկերները, բազմափորձ բժշկին զրկեց ազատ տեղաշարժվելու հնարավորությունից: Սակայն անգամ հաշմանդամի սայլակը նրան հեռու չպահեց իր կյանքի գլխավոր գործից ու առաքելությունից:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ