Հարցազրույց պրոկտոլոգ Անահիտ Գևորգյանի հետ. izmirlianmedicalcenter.com

Գևորգյան Անահիտ Գեղամի - բժշկակական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, բժիշկ կոլոպրոկտոլոգ

Ինչպե՞ս որոշեցիք դառնալ բժիշկ-պրոկտոլոգ

Մասնագիտություն ընտրելու հարցում ճակատագրական եղավ. 1972 թ., երբ սովորում էի 10-րդ դասարանում, որդանման ելունի բորբոքման կապակցությամբ ինձ վիրահատեցին: Մինչ այդ ցանկանում էի թղթակից դառնալ, որովհետև մեր դպրոցում հրաշալի հայոց լեզվի ուսուցիչ ունեինք: Իհարկե՛, հետաքրքիր էլի ուսուցիչներ կային, ովքեր իմ էության ձևավորման գործում մեծ դեր ունեցան: Ես նաև լավ ասմունքում էի: Բայց բեկում եղավ իմ որոշման մեջ:

Այդ ժամանակ տեղի էր ունեցել Երևան-Սևան ճեպընթացի բախումը Երևան-Գյումրի գնացքի հետ և բազմաթիվ ուղևորներ էին վնասվել: Հենց այդ պահին էլ սուր ապենդիցիտով հայտնվեցի հիվանդանոցում: Վիրավորներն այնքան շատ էին, որ բժիշկները ժամանակ չունեին ինձնով զբաղվելու: Ես ստիպված էի սպասել և առիթը բաց չթողեցի հետևելու բժիշկների լարված անցուդարձին: Այդ օրը ականատեսը եղա վիրաբույժների ինքնամոռաց աշխատանքին, այն մեծ պատասխանատվությանը, որը նրանք կրում էին, հասկացա դրա կարևորությունը մարդկային կյանքեր փրկելու գործում:  Ժամերի ընթացքում կայացրեցի ինձ համար կարևոր վճիռը. որոշեցի ինքս էլ դառնալ վիրաբույժ: Երբեք չեմ զղջացել իմ կայացրած որոշման համար: Եթե նորից մասնագիտություն ընտրեի, դարձյալ կդառնայի կոլոպրոկտոլոգ:

Որքա՞ն հաճախ են կանայք ընտրում այդ մասնագիտությունը:

Նախ պետք է լինել ընդհանուր վիրաբույժ, հետո միայն ընտրել պրոկտոլոգիան: Իհարկե՛, կանայք այնքան էլ հաճախ չեն ընտրում այս մասնագիտությունը, ընդհանրապես` վիրաբույժի մասնագիտությունը: Երբ 1976 թ. ընտրեցի այդ մասնագիտությունը, Հայաստանում Բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտում բացվել էր պրոկտոլոգիայի ամբիոնը, ավելի ուշ` ներկայիս «Իզմիրլյան» բժշկական կենտրոնի շենքում, Հայաստանում առաջին անգամ բացվեց կլինիկական օրդինատուրա պրոկտոլոգիայի գծով: 1984 թ. ընդունվեցի կլինիկական օրդինատուրա և երկու տարի ուսանելուց հետո ինձ առաջարկեցին աշխատելու կոլոպրոկտոլոգիայի բաժանմունքում:

Խոսենք Ձեր անցած մասնագիտական ուղու մասին:

1980 թ. ավարտել եմ բժշկական ինստիտուտը որպես վիրաբույժ, այնուհետև կլինիկական օրդինատուրան անցել եմ Մալաթիայի կլինիկական հիվանդանոցում: Իմ վիրաբուժական մկրտությունը ստացել եմ հենց այնտեղ, իսկ «կնքահայրս» եղել է Հարություն Իվանովիչ Մինասյանը: Որպես կոլոպրոկտոլոգ պարտական եմ Լենիկ Նազարովին՞՞՞՞՞: Վիրաբույժները վիրահատել սկսում են 26-27 տարեկանն անց, բայց վիրաբույժը վիրաբույժ է դառնում 10-15 տարվա աշխատանքային պրակտիկայի ընթացքում, երբ արդեն երկու ոտքով ամուր կանգնած է հողի վրա և ինքն իր հույսն է: Մինչ այդ, փորձառու ուսուցիչների, մասնագետների հետ համատեղ աշխատանքը շատ կարևոր է այդ հողն ամրացնելու համար:

Երբ ավարտեցի օրդինատուրան, պարտադիր էր առողջապահության մինիստրության կողմից նշանակման վայրում երեք տարի աշխատելը և միայն դրանից հետո աշխատանքի վայրը կարելի էր ընտրել ազատ կամքով: Ինձ ուղեգրեցին աշխատելուՎանաձորում (նախկինում` Կիրովական): Բայց, քանի որ վիրաբույժներն անպայման նաև պրոկտոլոգիայի մասնագիտացված կուրսեր էին անցնում, որպես Երևանի բնակիչ ինձ ուղարկեցին Երևան՝ պրոկտոլոգիայի վերապատրաստման: Դա էլ դարձավ իմ երկրորդ ճակատագրական որոշում կայացնելու պատճառը: Որոշեցի կոլոպրոկտոլոգ դառնալ, ով զբաղվում է հաստ աղու բոլոր հիվանդություններով՝ քաղցկեղ, խոցային կոլիտ, Կրոնի հիվանդություն,  դիվերտիկուլյար հիվանդություն, բնածին երկար հաստ աղի, թութք և այլն:

Սիրում եմ իմ աշխատանքը: Դու վիրաբույժ ես. քո ձեռքում կա վիրահատական դանակ և այդ դանակի՝ քո ձեռքում հայտնվելու նպատակը հիվանդին առողջացնելն է: Վիրահատական սեղանին մոտենալուց հետո, երբ դու և հիվանդը մնում եք մենակ, և հասկանում ես, որ պետք է այդ սեղանին անզոր պառկած հիվանդը կյանքին վերադառնա առողջ ու նրա հույսն այդ պահին դու ես, բոլոր ավելորդ հուզումները մղվում են երկրորդ պլան: Որքան էլ հոգնած լինես վիրահատարանում, աշխատես 3, 4, անգամ 6 ժամ, երբ վիրահատարանից դուրս ես գալիս հիվանդին օգնած,, բավարարված քո գործից, հոգնածությունն անմիջապես անցնում է:

Ցավոք, չեն կարող չլինել նաև վատ դեպքեր: Հաճախ եմ կրկնում. հիվանդանոցն առողջարան չէ, այստեղ հիվանդներ են և, բնականաբար, ելնելով հատկապես մեր կողմից սպասարկվող հիվանդների խնդիրներից, որոնց դեպքում ամենավտանգավոր բարդություններ կարող են առաջանալ՝ թրոմբոէմբոլիաներ, բերանակցումների անբավարարություններ և այլն, բնականաբար, երբեմն մենք մահվան դեմ ենք կռվում:

Եթե ընդհանրացնեմ` աշխատանքն ու պայքարը մեր գործում միշտ կյանքի համար է:

Հաճախ ենք հանդիպում` այց կին պրոկտոլոգին, ինչը կարծես գովազդային բնույթ է կրում. ի՞նչն է ընդգծվածության պատճառը:

Այդտեղ որևէ գովազդ չկա: Պարզապես, օրինակ, Հայաստանում, ելնելով մեր ազգային մտածելակերպից, ցանկացած տղամարդ նախընտրում է, որ իր կինը վիրահատվի կին վիրաբույժի մոտ:

Ինչո՞ւ կնախընտրեն դիմել կին պրոկտոլոգին:

Արդեն ասացի, որ հենց մեր ազգային առանձնահատկությունից ելնելով` այդ հարցը նախ տղամարդիկ են որոշում: Եթե ծննդաբերության ժամանակ տղամարդիկ իրենց կանանց համար կին-գինեկոլոգ ընտրության հանդեպ անտարբեր են, ապա, մարմնի ինտիմ հատվածների հետ աշխատելու դեպքում, եթե իմանում են, որ կա կին մասնագետ, առաջին հերթին դիմում են կին-մասնագետին:

Ովքե՞ր են պացիենտները, ո՞ր սեռի ներկայացուցիչներն են գերակշռող:

Եթե սկզբնական շրջանում կին-պրոկտոլոգին, ավելի կոնկրետ՝ ինձ,  դիմողների մոտավորապես 90%-ը կանայք էին, ապա վերջին 20 տարիների ընթացքում արդեն այդ հարաբերակցությունը փոխվել է՝ մոտավորապես 70%-ը կանայք են, 30%-ը՝ տղամարդիկ: Արդեն գործում է նաև աշխատանքային փորձառությունը, ավելի ճանաչված լինելը:

Բժշկի կին կամ տղամարդ լինելը տարբերակում են հիմնականում ինտիմ զոննաների հետ կապված խնդիրների ժամանակ: Ընդհանուր որովայնային՝ աղիների հիվանդությունների, քաղցկեղային խնդիրների դեպքում, սովորաբար, բժշկի սեռը որևէ դեր չունի:

Ի՞նչ կառանձնացնեք բժիշկ-պրոկտոլոգի աշխատանքում:

Բժիշկ-պրոկտոլոգ լինելու համար պետք է, նախ, ընդհանուր վիրաբույժ լինել, որովհետև միշտ չէ, որ խնդիրը միայն պրոկտոլոգիական է լինում: Եթե որովայնի խոռոչում օրինակ, կա քաղցկեղ, կամ առկա է Կրոնի հիվանդություն, աշխատանքը միայն հաստ աղու շրջանակում չի սահմանափակվում. ուռուցքը կարող է սերտաճաճ լինել միզապարկին, լեղապարկին, ստամոքսին, լյարդին, միզածորաններին, կանանց օրգաններին: Բժիշկ-պրոկտոլոգը այդ ամենին պետք է տիրապետի:

Մեր աշխատանքում կարևոր են նաև քաղցկեղով հիվանդների հետ վերաբերմունքի նրբությունները: Հիվանդի և հիվանդի հարազատների հետ տարբեր զրույցներ են վարվում, բացատրվում է հիվանդության ծանրության աստիճանը, սպասվող հավանական արդյունքները և այլն: Իհարկե, դեռևս խորհրդային տարիների մտածողություն ունեցող մարդկանց դժվար է անմիջապես հայտնել նրա հիվանդության ծանրության մասին, միայն մոտավորապես 1% հիվանդներին ենք կարողանում ասել, որ նրա մոտ քաղցկեղ է, այն էլ այն դեպքերում, երբ քիմիաթերապիայի կամ ճառագայթային բուժման  հարց է առաջ գալիս: Մեր ժողովուրդը դեռ պատրաստ չէ դրան:  Այս կառույցն էլ խորհրդային տարիներին կառուցվեց և աբողջովին նվիրվեց պրոկտոլոգիային, որպեսզի հաստ աղու քաղցկեղով և բոլոր որովայնային միջամտություն պահանջող վիրահատությունները կատարվեն նույն տեղում, ու քաղցկեղով հիվանդները չհասկանան, թե ինչի համար են վիրահատվում: Նրանց միայն ասվում է, որ ունեն մեծ պոլիպ, որը պետք է հեռացվի: Իհարկե՛,  հիվանդի հարազատներին հիվանդության ընթացքի և բարդությունների հետ կապված ամեն ինչ մանրամասն բացատրվում է:

Ներկայում շատ կլինիկաներում են պրոկտոլոգիական խնդիրներով զբաղվում, իսկ մեզ հաճախ դիմում են արդեն ծանր վիճակներում:

Այս պահին ի՞նչ առանձնահատուկ դեպք կարող եք հիշել Ձեր պրակտիկայից:

Ցանկացած քաղցկեղով, խոցային կոլիտով, Կրոնի հիվանդությամբ, դիվերտիկուլյար ինֆիլտրատով վիրահատվող հիվանդի դեպք առանձնահատուկ է, որովհետև նրանք թերապևտիկ երկարատև բուժվելուց հետո միայն վիրաբույժի մոտ են հայտնվում` արդեն բարդություններով: Ոչ մի դեպք մյուսին նման չի լինում:

Առանձնահատուկ են դոլիխոկոլոնով հիվանդները, ովքեր հիմնականում երիտասարդներ են, դիմում են ուշ, ավելի ճիշտ դրանք բարձիթողի դեպքեր են: Ուշ դիմելու պատճառն է այն, որ որպես գանգատ փորկապությունը կապելով սննդի հետ, երկար ժամանակ բժշկի չեն դիմում՝ պարզելու պատճառները: Հիվանդներ կան, որոնց մոտ 20 օրով աղիները չեն գործում, կամ 7 տարեկանից սկսած երկար տարիներ ուենալով փորկապություն, այնքան չեն դիմում, մինչև հայտնվում են սուր վիճակում` կղանքային քարեր, աղիների սուր անանցանելիություն, երբեմն որովայնի չափերը կարող են 9 ամսական հղիություն հիշեցնել:

Բարեբախտաբար նման դեպքերը հաճախ չեն հանդիպում:

Կարելի է առանձնացնել նաև պատերազմական տարիները, երբ բժիշկների մի մասը ռազմաճակատում էր, իսկ մյուսներն իրենց տեղերում էին մասնակցում պատերազմին, քանի որ վիրավորների որոշակի քանակ՝ ավելի ծանր դեպքերը, էվակուացվում էին, բերվում Երևան՝ ավելի մասնագիտացված բուժում կազմակերպելու համար:

Կոլոպրոկտոլոգիայի ամենածանր դեպքերը ուղարկվում էին մեզ մոտ և, քանի որ դրանք քրոնիկ հիվանդություններ չէին, այլ վնասվածքներ, չնայած չափազանց ծանր վիճակին, հիմնականում արագ և լիարժեք էին բուժման ենթարկվում:

Այդ տարիներին մեր կլինիկայում վիրավորված անգամ ամբողջ ընտանիքներ են ապրել:

Երկրաշարժից հետո և արցախյան պատերազմի ժամանակ Արցախից ունեցել ենք երկու երեխայի մոտ դոլիխոմեգակոլոնի դեպք: Պատճառը միայն բնածին վիճակը չէր, այլ նաև այն սթրեսային ապրումները, որ նրանք տարել էին: Նրանցից մեկը  5 տարեկան էր՝ նորածնի գլխից մեծ կղանքային քարով:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ