«Բժշկի ուղին սրտի կանչով եմ ընտրել». Սամսոն Խաչատրյան. Սալուտեմ ամսագիր №2

Մեր զրուցակիցն է ՀՀ ԱՆ նյարդաբանության գծով խորհրդատու, Առողջապահության ազգային ինստիտուտի Նյարդաբանության և նեյրովիրաբուժության ամբիոնի վարիչ, նյարդաբան, սոմնոլոգ Սամսոն Խաչատրյանը.:

- Ի՞նչը դեր խաղաց մասնագիտական ընտրության հարցում, ի՞նչը կարևորեցիք նյարդաբանութան բնագավառում։

- Իրականում դեր խաղաց մի քանի գործոն։ Նախ, դեռ դպրոցական տարիքում շատ էի սիրում «կենսաբանություն» առարկան։ Անշուշտ, ոգևորության աղբյուր էր հորս՝ անվանի կենսաքիմիկոս, նեյրոքիմիկոս, պրոֆեսոր Գաբրիել Խաչատրյանի գործունեությունը։ Տանը գրքերի պակաս չկար, որոնք շարունակ իմ ձեռքի տակ էին։ Ինձ շատ էին հետաքրքրում նյարդային համակարգի գործունեության մեխանիզմներն ու առանձնահատկությունները։ Ուսանողական տարիներին հենց դա էլ դարձավ առաջնային։ Ընտրեցի նյարդաբանությունը, քանի որ բարդ ուղղություն է, երբեմն` անհասկանալի ու խճճված, միախառնված, ելքեր գտնելու մեծ կարողություն պահանջող։ Մի խոսքով, ընտրեցի մասնագիտություն՝ սրտի կանչով:

Գրավում էր նաև գիտությամբ զբաղվելու հեռանկարը։ Ներկայում նյարդագիտությունը համաշխարհային գիտական դաշտում մեծ տեղ է զբաղեցնում, չլուծված խնդիրները՝ հատկապես բուժման ասպարեզում, շատ են։ Որոշ ուղղություններով առաջընթաց էի նկատել, ինչը ոգևորեց ինձ նվիրվելու կլինիկական նյադաբանությանը։

- Ինչո՞ւ հատկապես քնի հետ կապված խնդիրները…

- Այնպես չէ, որ ես զբաղվում եմ միայն քնի հետ կապված խնդիրներով։ Կան մի քանի ուղղություններ, որոնք իմ դիտակետում են, և առաջնայիններից մեկը էպիլեպսիա հիվանդության արդի խնդիրներն են։ Թեկնածուական աշխատանքս էլ նվիրված է էպիլեպսիային: Ինձ համարում եմ պրոֆեսոր Վահագն Դարբինյանի հիմ-նադրած էպիլեպտոլոգիայի դպրոցի ներկայացուցիչ, ձգտում եմ պահպանել տարիների ընթացքում այդ ասպարեզում ձևավորված ավանդույթները։ Ընտրեցի նաև քնի բժշկության ուղղությունը, քանի որ Հայաստանում այն թույլ էր զարգացած։ Պետք էր զարգացնել, խորացնել, մեր երկրում ներդնել արտերկրի փորձը։

Այդ ասպարեզում տարբեր մասնագետներ են ներգրավված՝ նյարդաբաններ, սրտաբաններ, քիթ-կոկորդ-ականջաբաններ, թոքաբաններ, ներզատաբաններ, այլ մասնագետներ։ Բոլորն էլ իրենց բաժինն ունեն այս մասնագիտության մեջ։

- Ընտրությունն արդարացրե՞ց նպատակը:

- Իհարկե, եթե նվիրվում ես ինչ-որ գաղափարի, պետք է հավատարիմ մնաս նպատակիդ ու չընկրկես դժվարություններից, առավել ևս, որ դա հօգուտ հանրության է։ Ներկայում մեր թիմով մի քանի նախագիծ ենք իրականացնում: Պատահական չէ, որ իմ դոկտորական թեզի թեման է` «Քնի խանգարումների դերը էպիլեպսիայի ժամանակ»։ Այսինքն՝ փորձում եմ համատեղել, միաձուլել երկու հիմնական հետաքրքրություններս։ Շատ չեն այն գիտական խմբերը, որոնք զբաղվում են այս ուղղությամբ։ Ինձ բախտ է վիճակվել գործունեությանս տարբեր փուլերում կապեր ստեղծել հայտնի մասնագետների հետ, որոնք խթանող ուժ են։

- Խոսենք դժվարությունների մասին, որոնց հանդիպեցիք մասնագիտական ճանապարհին:

- Երբ ձգտում ես հասնել նպատակներիդ, քո պատկերացրած, ձևավորված կերպարին, կարողանում ես հաղթահարել տարաբնույթ խոչընդոտները։ Եղել են, իհարկե, դժվարություններ, օրինակ, աշխատավայրի փոփոխություն, գործընկերների հետ կապված խնդիրներ: Բայց, ըստ իս, պետք է կենտրոնանալ նպատակներն իրագործելու վրա, հարաբերություններ պարզելու փոխարեն` ճանապարհ գտնել, կատարելագործվել, և դա պիտի լինի մշտական գործընթաց` հատկապես բժշկության ճանապարհը բռնած մարդու համար։ Սահմանափակելով ձեռք բերած գիտելիքներով՝ շատ դեպքերում գուցե չկարողանաս գտնել քո առջև ծառացած հարցերի պատասխանները։ Պետք է նաև հիմնվել այլոց փորձի վրա, ինչը համարում եմ չափազանց կարևոր։

Ընդգրկված եմ ամբիոնում իրականացվող կրթական աշխատանքներում: Ուսումնական գործընթացում փորձում եմ առավելագույնս փոխանցել գիտելիքներս, իմ ունեցած այլ հնարավորությունները՝ ուսանողներիս համար հեշտացնելով բժիշկ դառնալու ուղին։ Երբ մենք ուսանող էինք, հնարավորություններն անհամեմատ քիչ էին։

- Ձեր ուժեղ կողմը, որն օգնել է հաղթահարել դժվարությունները:

- Երևի թե նպատակասլացությունը, քայլ առ քայլ նպատակին հասնելու կամքը։ Երբեք նախապես չեմ հանձնվում, և դա իմ կյանքում մեծ դեր է խաղացել։

- Ձեզ երբևէ պատկերացրե՞լ եք որպես այլ մասնագետ:

- Եթե նորից ընտրության առջև կանգնեի, նույն ճանապարհը կընտրեի:

- Պահ, որ հիասթափվել եք…

- Անշուշտ, եղել է նման պահ, նույնիսկ՝ պահեր։ Թե՛ ներքին հնարավորություններիս հաշվին, թե՛ մոտիկ ու սիրելի մարդկանց օգնությամբ կարողացել եմ հաղթահարել։

- Մասնագիտական դեպք, որ հպարտությամբ եք հիշում:

- Գիտե՞ք՝ յուրաքանչյուրը կլինիկական օրդինատուրայի ընթացքում մի այնպիսի հիվանդ է ունենում, որի բուժման ընթացքում շատ բան է սովորում, շատ է կարդում այդ հիվանդության մասին։ Այդպիսի՝ շատ դժվար բուժման ենթարկվող հիվանդ, ես էլ եմ ունեցել։ Նյարդաբանական (ուղեղաբնի կաթված` բոլոր վերջույթների պարեզով), սրտանոթային և շնչառական (թոքաբորբ) ծանր խնդիրներ ուներ։ Կարողացանք ռիսկային գոտուց նրան դուրս բերել, և երկարատև վերականգնողական միջոցառումներով լավ արդյունք ստանալ. նա անկախություն ձեռք բերեց իր գործողություններում, ինչը կարևոր փաստ է նյարդաբանության մեջ։ Ավագ գործընկերների կողմից խրախուսվեց, արդյունքն ինձ էլ գոհացրեց...

- Որտեղի՞ց եք լիցքեր ստանում՝ Ձեր մեջ բժշկին սնելու համար:  

- Աշխատում եմ խուսափել լճացումից։ Շաբլոնայանությունը վանում է ինձ։ Դա, իհարկե, կա բոլորի պրակտիկայում, չի կարող չլինել, որովհետև բուժման սխեմաները հիմնականում նույնն են: Փորձում եմ ներդնել վերահսկողության մեխանիզմ, ինչն ինձ զգոն է պահում իմ նյարդաբանական պրակտիկայում։ Շատ կարևոր է մարդկային վերաբերմունքը, փոխադարձ հարգանքն եմ սիրում բժիշկ-պացիենտ հարաբերություններում։

- Բժիշկը և հայրենասիրությունը ե՞րբ են միասին ապրում:

- Անընդհատ։ Հայաստանում աշխատող նյարդաբանը պետք է բարձր պահի իր երկրի պատիվը նաև արտերկրում։  Մենք պետք է պարբերաբար հանդես գանք միջազգային հարթակներում, դիրքեր զբաղեցնենք եվրոպական տարածաշրջանային կառույցներում, ընդգրկվենք կրթական, գիտական, աշխատանքային միջազգային ծրագրերում։

- Վաստակաշատ մեծ ճանապարհն եք անցել։ Ե՞րբ կհամարեք, որ արել եք ամեն ինչ:

- Վաստակի մասին ես չէ, որ պետք է խոսեմ։ Աշխատելու, փորձ ձեռքբերելու տեղ միշտ կա։ «Ամեն ինչ արել եմ» ասելը բացառվում է։ Շարունակ փորձում եմ նոր նախագծեր կյանքի կոչել, գտնել մարդկանց, որոնք կոգևորվեն իմ գաղափարներով, կկարողանան լավագույնս իրականացնել դրանք և որակյալ արդյունք ապահովել թե՛ մեր երկրի համար, թե՛ միջազգային ասպարեզում։

«ՍԱԼՈՒՏԵՄ» առողջ ապրելակերպի ամսագիր
Պետական գրանցման համար․ 211․200․00969
[email protected]
+(374) 91 64 10 15
+(374) 98 79 15 15

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ