Առողջապահական համակարգի պատրաստվածութցունը, արտակարգ իրավիճակի գնահատումր և զեկուցցների հաղորգումը արտակարգ իրավիճակների ժամանակ

ԱՀկ-ի «Հանրային առողջապահություն և արտակարգ իրավիճակների կառավարում» ծրագրի ներքո ուսումնասիրվել է առողջապահության համակարգի պատրաստվածությունր ԱԻ-ն: Արտակարգ իրավիճակների ժամանակ առողջապահական համակարգի պատրաստվածության համար անհրաժեշտ է նախապես տեղեկատվություն ունենալով պլանավորել արձագանքման քայլերի հաջորդականությունը՝

1. Երկրի, մարզի, շրջանի նկարագիրր
2. Խոցելի կետերի վերլուծականր
3. Ռեսուրսների գույքագրումր և առկա դեֆիցիտի վերհանումր
4. Քարտեզագրում
5. Անձնակազմերի և էքսպերտների տեղեկագրում
6. Սարքավորումների, նյութատեխնիկական հա-գեցվածության գույքագրում
7. Ադմինիստրատիվ հանձնարարականներ:

Նախապատրաստական աշխատանքների պլանավորումր, կատարումր հնարավորություն կրնձեռի ԱԻ ժամանակ արագ արձագանքել: ԱԻ ժամանակ աշխատանքների արդյունավետությունր ապահովելու համար անհրաժեշտ է ապահովել անձնակազմերի ուսուցումր, շահագրգիռ գերատեսչությունների համատեղ խորհրդակցություններր: Կարևոր է նաև սպառնալիքի տեսակից ելնելով նախապես իմանալ համապատասխան շրջանների խոցելիության մակարդակր, ազգաբնակչության առավել խոցելի շերտերր, շինությունների, ենթակառուցվածքների առկա վիճակր (ճանապարհներ, կամուրջներ, գազապաստարաններ և այլն) և դրանց վնասման հավանականությունր, ջեռուցման, սննդի, կոմունալ և բուժծառայությունների վիճակր և դրանց հնարավոր փոփոխություններր ԱԻ ժամանակ:

Նախապատրաստական այս փուլում առողջապահական ոլորտի համակարգողր պետք է աշխատանքներ տանի, որպեսզի թիմի յուրաքանչյուր պատասխանատու իմանա իր աշխատանքր: Երբ կոորդինատորր բավարարված լինի իր ենթակա անձնակազմի պատրաստվածությունից, պետք է տեղեկացնի ղեկավարությանր պատրաստվածության մակարդակի և անհրաժեշտության դեպքում միջազգային օգնության անհրաժեշտության մասին:

ԱԻ գնահատումն ու զեկույցների հաղորդումը

Պարբերաբար անհրաժեշտ է կատարել ԱԻ գնահատում և ներկայացնել համապատասխան զեկույցներ: Այն անձիք, ովքեր պատասխանատու են ԱԻ արձագանքումր կարգավորելու համար պետք է նախապես որոշեն թե՝ ովքեր են կազմելու զեկույց ներր մարզերի, շրջանների իրավիճակների վերաբերյալ, ինչ հաճախականությամբ (4 ժամը մեկ, հետո ամեն օր), ուր է ուղարկվում և ով է հավաքագրում ինֆորմացիան:

Աոաջին զեկույց. պատասխանատու է մարզի բժշկական ծառայության ղեկավարր, տասր և ավելի տուժածների կամ մահացածների դեպքում: Ինֆորմացիան հաղորդվում է մարզկենտրոնի և առողջապահության նախարարության ղեկավարությանը: Հաղորդագրությունր պետք է ներառի տեղեկատվություն պատահարի բնույթի, տուժածների թվաքանակի, պատահարի առաջացրած հետևանքների ինչպես նաև պատահարի օրվա, ժամի մասին:

Տուժածների քանակը. անհրաժեշտ է ունենալ սոմատիկ, տրավմատիկ տուժածների քանակը, կատարված հոսպիտալիզացիան, քիմիական, ռադիացիոն ախտահարվածների քանակը , հաշմանդամության նախնական ցուցանիշը:

Աոկա ոեսուրսներր, ենթակաոուցվածքների հաստատությունների գործող քանակը Գնահատել գործող բուժհաստատությունների հզորությունր հետևյալ չորս մակարդակներով. երբ հաստատություններր պահպանվել են հարյուր տոկոսով, հիսուն տոկոսից ավել, հիսուն տոկոսից պակաս, զրո տոկոս ցուցանիշներով. ջրամատակարարում, էնեգամատակարարում, կահավորում, անձնակազմ, լաբորատորիա, արյան պաշար, ռենտգեն դիագնոս-տիկա, մահճակալներր հիվանդանոցում, մասնագիտական օգնության վիճակր, կատարված տեղափո- խումներր, կապի միջոցները:

Արտակարգ իրավիճակներին վերաբերող զեկույց ները լինում են՝ արտահերթ՝ 24 ժամվա րնթացքում, կարճաժամկետ՝ 1 շաբաթվա րնթացքում, միջանկյալ՝ 1 ամսվա րնթացքում, երկարաժամկետ՝ եռամսյա, վերջնական՝ տարեվերջին:

Արագ գնահատման ԱՏԿ արձանա֊գրերը 2002թ.-ին սահմանված արագ գնահատման ԱՀԿ արձանագրերր պետք է ունենա առողջապահության սեկտորի յուրաքանչյուր մենեջեր: Հրապարա- կումր վերաբերում է աղետների մի քանի տեսակներին և նկարագրում՝ գնահատման պրոցեսի կարևոր ասպեկտներր՝ արտակարգ պարենամթերային պատահարներ, բնական աղետների հանկարծակի սկիզբ, էպիդեմիաներ, տեխնածին աղետներ: ԱԳԱ-ն օգտագործվում է սուբյեկտիվ և օբյեկտիվ ինֆորմացիայի հավաքագրման, վնասի գնահատման, տուժած ազգաբնակչության կարիքների վերհանման, ինչպես նաև, անհապաղ արձագանքման համար: ԱԳԱ-ի համար անհրաժեշտ է հետևյալ տեղեկատվությունր՝ ԱԻ մասշտաբի, առողջապահության հիմնական խնդիրների, առկա հնարավորությնների վերլուծականր: ԱԳԱ-ի հիմնական էտապներր՝ որոշել գնահատման առաջնահերթություններր, կատարել ինֆորմացիայի հավաքագրում, առկա ինֆորմացիայի վերլուծություն, վնասված տարածքի զննում, քննարկումներ կարևոր հանգուցային գերատեսչությունների հետ, նախնական արագ գնահատում, ամբողջ ինֆորմացիայի վերլուծում: ԱԳԱ-ի գործընթացր հեշտացնում է ստանդարտ ուղեցույցների կիրառումր՝ համապատասխան աղետների ժամանակ: Այն իր մեջ ներառում է արագ և համեմատական վերլուծություն, բազմաթիվ աղբյուրներից ստացված ինֆորմացիայի վերլուծություն:

ԱԳԱ-ի համար անհրաժեշտ տեղեկատվություն

• Ազգաբնակչության քանակր
• Հիվանդացության և մահացության ցուցանիշ ներր
• Կենսական անհրաժեշտ բաղադրիչների վի- ճակր
• Սնունդ, ջուր, կացարան, սանիտարիա, անվտանգություն:

ԱԳԱ-ի իրականացման համար անհրաժեշտ է պարտականությունների հստակ տարանջատում, համագործակցված աշխատանք ոլորտների միջև, կապի, տրանսպորտային միջոցների առկայություն, քարտեզներ, մթերք, կացարաններ, որակավորված անձնակազմ, թարգմանիչներ, ինչպես նաև, նյութատեխնիկական ապահովման համակարգ: ԱԳԱ-ն լրացվում է հատուկ ձևաթղթերի վրա, որտեղ պետք է ներառել.

•Զեկույցի համարը

•Երկիրր, մարզը, քաղաքը

•Կազմակերպությունը

•ժամկետը

•Պատրաստողի և հաստատողի տվյալները:

Կատարվում է եզրահանգում կատարված աշխատանքների, տեղական արձագանքման հնարավորությունների լրացուցիչ կարիքների վերաբերյալ: Ուշադրություն է դարձվում հնարավոր վտանգների առաջացման, ենթադրելի զարգացումների և այլ ասպեկտների վերաբերյալ: Անհրաժեշտ է ուշադություն դարձնել նաև վնասված մարզի ադմինիստրատիվ կառավարման ենթակառուցվածքների հիմնական երթուղիների, մոտակա գործող օդանավակայանների առկայությանր: ԱԳԱ-ի հիմնական խնդիրներից է նաև գնահատել ԱԻ-ի ազդեցությունր հանրային առողջության վրա և կանխատեսել հնարավոր զարգացումներր՝ ուշադրություն դարձնելով հետևյալ ցուցանիշներին.

• Սահացության և հիվանդացության հիմնական պատճառները
• Սահացության նախնական ցուցանիշը
• Սահացության ցուցանիշր մինչև 5 տարեկանների մոտ
• Սանիտարական վիճակը
• Սնունդր և այլ անհանգստացնող գործոններ:

ԱԳԱ-ն պետք է վերհանի, գնահատի արագ արձագանքման առկա հնարավորություններդ գործող ռե- սուրսներր, ինչպես նաև, արտաքին օգնության հնա-րավորություններդ Պետք է հստակեցնել համակարգված աշխատանքր հիմնական գերատեսչությունների միջև, ազգային ինստիտուտների, հասարակական և միջազգային կազմակերպությունների միջև: ԱԳԱն պետք է անդրադառնա նաև փախստականներին: Վնասի գնահատման թիմի կազմում գործող առողջա-պահության էքսպերտր (էպիդեմիոլոգ), դիետոլոգր, լոգիստիք-տնտեսվարր, սանտեխնիկր՝ յուրաքանչյուրն իրենց ոլորտում պետք է գնահատեն փախստականների կարիքներր՝ հատկապես ուշադրությութն դարձնելով ինֆեկցիոն հսկողության հանգուցային հարցերին ԱԻ-ի ժամանակ: Այն գործոններին, որոնք կարող են ազդել համաճարակների վրա՝ջրամատակարարում, կոյուղի, սնունդ, վակցինացիա, սանիտարիա, շրջակա միջավայր (կլիմա, հնարավոր փոփո- խություններր) այլ կանխատեսումներ և այլն:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ