Հեռուստացույցը դաստիարակելու, ինտելեկտը զարգացնելու միջոց

Աշխարհի տարբեր երկրներում երեխաները հեռուստացույցի կամ համակարգչի առջև անցկացնում են օրական միջին հաշվով 3-4, իսկ որոշ դեպքում` 7-10 ժամ: Ուսումնասիրություններով հաստատվում է, որ կախվածության ցանկացած դրսևորում կամ սովորությունների չարաշահում կարող է ագրեսիա առաջացնել, որն ավելի շատ նկատվում է հուզական, վարքի հետ կապված և ներքին կառավարման խնդիրներ ունեցող երեխաների շրջանում` անհանգստացնելով ծնողներին և հասարակությանը: 

Հեռուստացույց դիտելը երեխաների և դեռահասների զբաղմունքի հիմնական մասն է կազմում, որը մեծ ազդեցություն է ունենում նրանց զարգացման, վարքի ձևավորման և դրանք գնահատող արժեքային ցուցանիշների վրա: 

Հեռուստացույցի առջև անցկացրած ժամանակը խաթարում է անձի բնականոն ձևավորումը, երեխաներին և պատանիներին կտրում կարևոր զբաղմունքներից: Տուժում են ֆիզիկական և հոգեկան առողջությունը, ուսման առաջադիմությունը, վարքը, նվազում է ընտանիքի, և ընդհանրապես հասարակության հետ շփման միջոցով զարգանալու, կայանալու հնարավորությունը, քիչ ժամանակ է տրամադրվում առողջ ապրելակերպին, սպորտին և այլն:

Հեռուստացույցից ստացված տեղեկությունը երբեմն կարող է նաև անտեղի կամ ոչ ճիշտ լինել: Կարելի է հեշտությամբ խճճվել հեռուստացույցով տեսածի, երևակայության և իրականության խաչմերուկներում: Շփոթեցնող են գովազդները, որոնցից շատերը ալկոհոլի, առողջ ապրելակերպին ոչ հարիր սննդամթերքի` քաղցրավենիք, ՙարագ սնունդ՚ և այլն վերաբերյալ են:

Հաճախ հեռուստատեսային հաղորդումները, ֆիլմերը և լուրերը կենտրոնանում են բռնության, սեքսի, սեռային ստերեոտիպերի, թմրադեղերի, ալկոհոլի, ինքնասպանության, սպանությունների, ինչպես նաև հանցագործությունների և դրանց անցանկալի հետևանքների վրա: 

Շուտ տպավորվող երիտասարդը կարող է թյուրիմացաբար ենթադրել, թե այն, ինչ սփռվում է հեռուստատեսությամբ, անվտանգ է և հասարակության կողմից ընդունելի: Հեռուստացույցը նոր սերնդին կարող է դրդել նմանատիպ վարքի և վերաբերմունքի, որի դրդապատճառը միշտ չէ, որ հասկանալի է ծնողների համար: Օրինակ, սերիալներում հաճախակի հանդիպող վրեժխնդրության, վայրագ վարքի և նյութապաշտական արժեհամակարգի դրվագները կարող են նմանատիպ վարքագծի կրկնօրինակման պատճառ դառնալ:

Միշտ չէ, որ ծնողները հնարավորություն և ժամանակ են գտնում հետևելու, որ երեխան դիտի միայն դրական ազդեցություն ունեցող հաղորդումներ, ուստի լավ կլինի հաշվի առնել հետևյալ խորհուրդները`

• փորձեք հաղորդումները միասին դիտել,
• ընտրեք համապատասխան հաղորդումներ, ծրագրեր,
• սահմանափակեք հեռուստացույց դիտելու ժամանակը (օրական կամ շաբաթական),
• անջատեք հեռուստացույցը ընթրիքի և դասերի պատրաստման ժամանակ,
• անջատեք հեռուստացույցը, երբ ծրագիրը անհամապատասխան եք գտնում: 

Խորհուրդ չի տրվում, սակայն, հեռուստացույցից, ինչպես նաև համակարգչից օգտվելու արգելքը կիրառել որպես պատժամիջոց: Երեխային առաջարկեք նրա համար կարևոր մեկ այլ ընտրություն: Կարող եք ասել, որ նա կօգտվի հեռուստացույցից կամ համակարգչից, եթե դպրոցում երկու առարկայից բարձր գնահատական ստանա և այլն:

Ծնողները կարող են ընտրել այն հեռուստահաղորդումները, որոնք կնպաստեն երեխայի ընդհանուր զարգացմանը, օրինակ, մանկական ծրագրերը, բայց ոչ հեռուստասերիալները կամ մեծահասակների համար նախատեսված հաղորդումները: Կան, սակայն, ընտանիքներ, որտեղ հեռուստացույցը միշտ միացված է, անգամ եթե չեն դիտում:

Խորհուրդ է տրվում`

• ընտանիքի անդամների հետ քննարկել դիտած հեռուստահաղորդումները, առանձնացնելով հաղորդումների կամ ֆիլմերի դրական կողմերը` ընկերասիրություն, գթասրտություն և այլն,
• դիտած հաղորդումը, ֆիլմը կապել պատմական փաստերի, գրքերի, տեսարժան վայրերի և անձնական կյանքում պատահած դեպքերի հետ,
• խոսել անձնական և ընտանեկան արժեքների և, եթե հնարավոր է, տվյալ հաղորդման հետ դրանց առնչության մասին,
• փորձել երեխային դրդել, որ նա կարողանա տեսածը կապել իրական դեպքերի հետ,
• բացատրել բռնության իրական վտանգները,
• քննարկել գովազդների դերը գնումներ կատարելու գործում,
• քաջալերել երեխայի նախասիրությունները` սպորտաձևը, առողջ ապրելակերպի այլ զբաղմունքները և հասակակիցների հետ շփվելը,
• գովաբանել այն հեռուստատեսային ծրագրերը, որոնք կնպաստեն միայն դրականը և արժեքավորը ճանաչելուն: 

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ