ՀՀ օրենսդրությունը բուժօգնություն ստանալու իրավունքի մասին

Բժշկագիտության զարգացման ներկայիս փուլում մարդու բուժօգնությունը հնարավոր է կազմակերպել հիմնականում նրան զերծ պահելով ցավից և տառապանքներից :

Հիմք ընդունելով վերը նշվածը, պացիենտի իրավունքների Եվրոպականկանոնակարգը ամրագրել է, որ յուրաքանչյուր անհատ իրավունք ունի առավելագույնս զերծ մնալ տառապանքներից և ցավից` իր հիվանդության բոլոր փուլերում: ՀՀ օրենսդրության մեջ նշված իրավունքն ուղղակի ամրագրված չէ:  Միևնույն ժամանակ այդ իրավունքն անուղղակի ձևով ամրագրված է ՀՀ Սահմանադրության մեջ, որի 17-րդ հոդվածի համաձայն`«Ոչ ոք չպետք է ենթարկվի խոշտանգումների, ինչպեu նաև անմարդկային կամ նվաuտացնող վերաբերմունքի կամ պատժի»: Հարկ է նշել նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով պատասխանատվություն է նախատեսվում խոշտանգման համար, որի միջոցով անձին դիտավորյալ կերպով պատճառվում է ուժեղ ցավ, մարմնական կամ հոգեկան տառապանք: Սա կարող է վերաբերել նաև բուժմանը:

«Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածում, որտեղ ամրագրված են բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողների պարտականությունները, նշվում է, որ յուրաքանչյուր անձ բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնող պարտավոր է ապահովել ցուցաբերվող բժշկական oգնության և uպաuարկման քանակական ու որակական բնութագրիչների համապատաuխանությունը uահմանված չափանիշներին: Ենթադրվում է, որ պետությունը կհաստատի բժշկական օգնության և սպասարկման չափորոշիչներ, որոնցով կամրագրվի նաև մարդու իրավունքը` առավելագույնս զերծ մնալու տառապանքներից և ցավից: Նշված իրավունքն անուղղակի ձևով ամրագրված է նաև պետության կողմից երաշխավորված առողջապահական պետական ծրագրերի մեջ, քանի որ յուրաքանչյուր տարի դրանցով նախատեսվում է պետական բյուջեի միջոցների հաշվին ցավազրկող դեղերի ձեռքբերում: Ցավից զերծ մնալու որոշակի երաշխիքներ են ամրագրված ՀՀ կառավարության 2003թ. նոյեմբերի 23-ի N1717-Ն որոշմամբ, ըստ որի սահմանվում է, որ պետական միջոցների հաշվին ամբուլատոր, դիսպանսեր և հիվանդանոցային հաստատությունների կողմից չարորակ նորագոյացություններով անձանց անվճար հատկացվում են հակաուռուցքային և ցավազրկող դեղեր, թմրամիջոցներ:

Այսպիսով, հնարավոր է փաստել, որ ոչ անհրաժեշտ տառապանքներից և ցավից զերծ մնալու իրավունքը օրենքներով ուղղակիորեն ամրագրված չէ Հայաստանում, և միևնույն ժամանակ ենթաօրենսդրական ակտերով հակացավային միջոցներից օգտվելու իրաավունքը երաշխավորված է որոշակի խմբի հիվանդների համար:

Կատարված վերլուծությունը կարևորում է ցավից և տառապանքներից զերծ մնալու իրավունքի ամրագրումը ՀՀ օրենսդրության մեջ, այլապես հնարավոր չի լինի ստեղծել իրավական մեխանիզմներ այդ իրավունքի իրականացման համար: Վերլուծության արդյունքներն ու բազմաթիվ քննարկումները հնարավոր դարձրեցին, որ «Առողջապահության մասին» ՀՀ օրենքի նախագծում արդեն ներառվել է ցավից և տառապանքից զերծ մնալու մարդու իրավունքը: 

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ